سفارش تبلیغ

ثبت شرکت
صبا

افسون


زیباترین اشعار عاشقانه معاصر
پروانه سراوانی
سودابه سراوانی
مینا سراوانی
مختاررنجیده
حامد ابراهیم پور
روح الله رجبی
فراخوان های ادبی
انجمن نیماژ
راشین گوهرشاهی
مجتبی طالبی
سعید بیابانکی
سید مسعود حسینی
محمد یزدانی جندقی
توآلاچیق-زهرا راه گل
نادر قیروزی
مرتضی روحی
مژگان یادگاری
محمد نجفی
وجیهه ابراهیمی نژاد
سید حسن حسینی تیل آباد
علی قزلسفلو
زهره چورلی
حمید میرزایی
مسلم فدایی
داریوش معمار
محسن حیدریان فرد
باشگاه شاعران و هنرمندان دانش آموز
آرمینه کاظمی
مجتبی نیازی
سید جواد طباطبایی
م.مهرگان(مرتضی حالی)
بیتا عرب زاده
مریم محمدیان
فروغ جهانتیغ
منا جان محمدیان
رحیم رحیمی
علی اصغر کیانی
نیلوفر محمودی
رضا محمدی
عنایت«چنار»
سید مهدی جلیلی
داوود خان احمدی
مرتضی قلی زاده
عبدالصابرکاکایی
{mehdi f {mangos
علی اکبر آغاسیان
کارگروه شعر
وبلاگ های ادبی
سید مهدی موسوی
سایت جامع ادبی ایران
مجمع شعرای اهل بیت
محمد علی بهمنی
جایزه ی ادبی ایران
کتابخانه ی مجازی ایران
اشعار من در شعر نو
پایگاه ادبی متن نو
pardeyekhial
اشعار من در شعر ناب
پایگاه خبری حوزه ی هنری
پایگاه مجلات تخصصی
سایت شاعر
اشعار من در سایت جامع ادبی ایران
انجمن شاعران و نویسندگان طراز سخن
انجمن ادبی حافظ گنبد کاووس
ماشاالله جهانتیغ
شراب خون
احمد سوسرایی
بهمن نشاطی
شایگان♥®♥
عشق نردبانی برای لمس رویا ها

 

                   WELCOME TO OFFICIAL SITE OF AHMAD SHAMLU

 

ـ «این بازوانِ اوست
با داغ‌های بوسه‌ی بسیارها گناه‌اش
وینک خلیجِ ژرفِ نگاهش
کاندر کبودِ مردمکِ بی‌حیای آن
فانوسِ صد تمنا ــ گُنگ و نگفتنی ــ
با شعله‌ی لجاج و شکیبایی
می‌سوزد.

وین، چشمه‌سارِ جادویی‌ تشنگی‌فزاست
این چشمه‌ی عطش
                         که بر او هر دَم
حرصِ تلاشِ گرمِ هم‌آغوشی
تب‌خاله‌ها رسوایی
می‌آورد به بار.

 

شورِ هزار مستی‌ ناسیراب
مهتاب‌های گرمِ شراب‌آلود
آوازهای می‌زده‌ی بی‌رنگ
با گونه‌های اوست،
رقصِ هزار عشوه‌ی دردانگیز
با ساق‌های زنده‌ی مرمرتراشِ او.

 

گنجِ عظیمِ هستی و لذت را
پنهان به زیرِ دامنِ خود دارد
و اژدهای شرم را
افسونِ اشتها و عطش
از گنجِ بی‌دریغ‌اش می‌راند...»

 

بگذار این‌چنین بشناسد مرد
در روزگارِ ما
آهنگ و رنگ را
زیبایی و شُکوه و فریبندگی را
زندگی را.
حال آن‌که رنگ را
در گونه‌های زردِ تو می‌باید جوید، برادرم!
در گونه‌های زردِ تو
                      وندر
این شانه‌ی برهنه‌ی خون‌مُرده،
از همچو خود ضعیفی
مضرابِ تازیانه به تن خورده،
بارِ گرانِ خفّتِ روحش را
بر شانه‌های زخمِ تنش بُرده!
حال آن‌که بی‌گمان
در زخم‌های گرمِ بخارآلود
سرخی شکفته‌تر به نظر می‌زند ز سُرخی لب‌ها
و بر سفیدناکی این کاغذ
رنگِ سیاهِ زندگی دردناکِ ما
برجسته‌تر به چشمِ خدایان
تصویر می‌شود...

 

 

 

 

هی!
    شاعر!
          هی!
سُرخی، سُرخی‌ست:
لب‌ها و زخم‌ها!
لیکن لبانِ یارِ تو را خنده هر زمان
دندان‌نما کند،
زان پیش‌تر که بیند آن را
چشمِ علیلِ تو
چون «رشته‌یی ز لولوِ تر، بر گُلِ انار» ـ
آید یکی جراحتِ خونین مرا به چشم
کاندر میانِ آن
پیداست استخوان؛
زیرا که دوستانِ مرا
زان پیش‌تر که هیتلر  ــ قصابِ«آوش ویتس»
در کوره‌های مرگ بسوزاند،
هم‌گامِ دیگرش
بسیار شیشه‌ها
از صَمغِ سُرخِ خونِ سیاهان
سرشار کرده بود
در هارلم و برانکس
انبار کرده بود
               کُنَد تا
ماتیک از آن مهیا
لابد برای یارِ تو، لب‌های یارِ تو!

 

 

 

 

بگذار عشقِ تو
در شعرِ تو بگرید...

 

بگذار دردِ من
در شعرِ من بخندد...

 

بگذار سُرخ خواهرِ همزادِ زخم‌ها و لبان باد!
زیرا لبانِ سُرخ، سرانجام
پوسیده خواهد آمد چون زخم‌هایِ سُرخ
وین زخم‌های سُرخ، سرانجام
افسرده خواهد آمد چونان لبانِ سُرخ؛
وندر لجاجِ ظلمتِ این تابوت
تابد به ناگزیر درخشان و تابناک
چشمانِ زنده‌یی
چون زُهره‌یی به تارکِ تاریکِ گرگ و میش
چون گرم‌ْساز امیدی در نغمه‌های من!

 

 

 

 

بگذار عشقِ این‌سان
مُردارْوار در دلِ تابوتِ شعرِ تو
ـ تقلیدکارِ دلقکِ قاآنی ــ
گندد هنوز و
              باز
خود را
      تو لاف‌زن
بی‌شرم‌تر خدای همه شاعران بدان!

 

لیکن من (این حرام،
این ظلم‌زاده، عمر به ظلمت نهاده،
این بُرده از سیاهی و غم نام)
بر پای تو فریب
بی‌هیچ ادعا
زنجیر می‌نهم!
فرمان به پاره کردنِ این تومار می‌دهم!
گوری ز شعرِ خویش
                        کندن خواهم
وین مسخره‌خدا را
                      با سر
                            درونِ آن
                                    فکندن خواهم
و ریخت خواهمش به سر
خاکسترِ سیاهِ فراموشی...

 

 

 

 

بگذار شعرِ ما و تو
                     باشد
تصویرکارِ چهره‌ی پایان‌پذیرها:
تصویرکارِ سُرخی‌ لب‌های دختران
تصویرکارِ سُرخی‌ زخمِ برادران!
و نیز شعرِ من
یک‌بار لااقل
تصویرکارِ واقعی چهره‌ی شما
دلقکان
دریوزه‌گان
«شاعران!»

 


 

مرگ را دیده‌ام من.
 
در دیداری غمناک، من مرگ را به دست 
                                                 سوده‌ام.

من مرگ را زیسته‌ام
با آوازی غمناک
                   غمناک
و به عمری سخت دراز و سخت فرساینده.
 
آه، بگذاریدم! بگذاریدم!
اگر مرگ
همه آن لحظه‌ی آشناست که ساعتِ سُرخ
از تپش بازمانَد.
و شمعی ــ که به رهگذارِ باد ــ
میانِ نبودن و بودن
                      درنگی نمی‌کند،
خوشا آن دَم که زن‌وار
با شادترین نیازِ تنم به آغوش‌اش کشم
تا قلب
         به کاهلی از کار
                              باز مانَد.
و نگاهِ چشم
                به خالی‌های جاودانه
                                           بر دوخته
و تن
عاطل!
 
دردا
دردا که مرگ
نه مُردنِ شمع و
نه بازماندنِ ساعت است،
نه استراحتِ آغوشِ زنی
که در رجعتِ جاودانه
                          بازش یابی،
نه لیموی پُر آبی که می‌مَکی
تا آنچه به دورافکندنی‌ست
تفاله‌یی بیش
                 نباشد:
 
تجربه‌یی‌ست
                 غم‌انگیز
                           غم‌انگیز
به سال‌ها و به سال‌ها و به سال‌ها...
وقتی که گِرداگِردِ تو را مردگانی زیبا فراگرفته‌اند
یا محتضرانی آشنا
                       که تو را بدیشان بسته‌اند
با زنجیرهای رسمیِ شناسنامه‌ها
و اوراقِ هویت
و کاغذهایی
که از بسیاریِ تمبرها و مُهرها
و مرکّبی که به خوردِشان رفته است
                                               سنگین شده است ــ
 
وقتی که به پیرامنِ تو
چانه‌ها
         دمی از جنبش بازنمی‌مانَد
بی آنکه از تمامیِ صداها
                                یک صدا
                                          آشنای تو باشد، ــ
 
وقتی که دردها
از حسادت‌های حقیر
                           برنمی‌گذرد
و پرسش‌ها همه
                      در محورِ روده‌هاست...
 
آری، مرگ
             انتظاری خوف‌انگیز است؛
انتظاری
          که بی‌رحمانه به طول می‌انجامد.
مسخی‌ست دردناک
که مسیح را
                شمشیر به کف می‌گذارد
                                                در کوچه‌های شایعه
تا به دفاع از عصمتِ مادرِ خویش 
                                        برخیزد،
و بودا را
با فریادهای شوق و شورِ هلهله‌ها
تا به لباسِ مقدسِ سربازی درآید،
یا دیوژن را
با یقه‌ی شکسته و کفشِ برقی،
تا مجلس را به قدومِ خویش مزین کند
در ضیافتِ شامِ اسکندر.
 

 
من مرگ را زیسته‌ام
با آوازی غمناک
                   غمناک
و به عمری سخت دراز و سخت فرساینده.



 

۱

بدنِ لختِ خیابان
                  به بغلِ شهر افتاده بود
و قطره‌های بلوغ
                  از لمبرهای راه
                                  بالا می‌کشید

 

 

و تابستانِ گرمِ نفس‌ها
که از رویای جَگن‌های باران‌خورده سرمست بود
در تپشِ قلبِ عشق
                      می‌چکید

 

 

 

 

خیابانِ برهنه
با سنگ‌فرشِ دندان‌های صدفش
                                      دهان گشود
تا دردهای لذتِ یک عشق
زهرِ کامش را بمکد.

 

 

و شهر بر او پیچید
و او را تنگ‌تر فشرد
در بازوهای پُرتحریکِ آغوشش.
و تاریخِ سربه‌مهرِ یک عشق
که تنِ داغِ دختری‌اش را
                           به اجتماعِ یک بلوغ
                                                واداده بود
بسترِ شهری بی‌سرگذشت را
                                  خونین کرد.

 

 

جوانه‌ی زندگی‌بخشِ مرگ
بر رنگ‌پریدگیِ‌ شیارهای پیشانیِ‌ شهر
                                             دوید،
خیابانِ برهنه
             در اشتیاقِ خواهشِ بزرگِ آخرینش
                                                     لب گزید،
نطفه‌های خون‌آلود
که عرقِ مرگ
              بر چهره‌ی پدرِشان
                                  قطره بسته بود
رَحِمِ آماده‌ی مادر را
                      از زندگی انباشت،

و انبان‌های تاریکِ یک آسمان
از ستاره‌های بزرگِ قربانی
                              پُر شد: ـ
یک ستاره جنبید
                  صد ستاره،
ستاره‌ی صد هزار خورشید،
از افقِ مرگِ پُرحاصل
در آسمان
         درخشید،

 

مرگِ متکبر!

 

 

 

 

اما دختری که پا نداشته باشد
بر خاکِ دندان‌کروچه‌ی دشمن
به زانو درنمی‌آید.

 

 

و من چون شیپوری
                    عشقم را می‌ترکانم
چون گلِ سِرخی
                  قلبم را پَرپَر می‌کنم
چون کبوتری
            روحم را پرواز می‌دهم
چون دشنه‌یی
               صدایم را به بلورِ آسمان می‌کشم:
«ـ هی!
    چه‌کنم‌های سربه‌هوای دستانِ بی‌تدبیرِ تقدیر!
    پشتِ میله‌ها و ملیله‌های اشرافیت
   پشتِ سکوت و پشتِ دارها
   پشتِ عمامه‌ها و رخت سالوس
   پشتِ افتراها، پشتِ دیوارها
   پشتِ امروز و روزِ میلاد ـ با قابِ سیاهِ شکسته‌اش ـ
   پشتِ رنج، پشتِ نه، پشتِ ظلمت
   پشتِ پافشاری، پشتِ ضخامت
   پشتِ نومیدی‌ِ سمجِ خداوندانِ شما
   و حتا و حتا پشتِ پوستِ نازکِ دلِ عاشقِ من،
   زیبایی‌ِ یک تاریخ
   تسلیم می‌کند بهشتِ سرخِ گوشتِ تن‌اش را
   به مردانی که استخوان‌هاشان آجرِ یک بناست
   بوسه‌شان کوره است و صداشان طبل
   و پولادِ بالشِ بسترشان
                             یک پُتک است.»

 

 

 

 

لب‌های خون! لب‌های خون!
اگر خنجرِ امیدِ دشمن کوتاه نبود
دندان‌های صدفِ خیابان باز هم می‌توانست
شما را ببوسد...

 

 

 

 

و تو از جانبِ من
به آن کسان که به زیانی معتادند
و اگر زیانی نَبَرند که با خویشان بیگانه بُوَد
می‌پندارند که سودی برده‌اند،

 

 

و به آن دیگرکسان
                    که سودِشان یک‌سر
                                            از زیانِ دیگران است
و اگر سودی بر کف نشمارند
در حسابِ زیانِ خویش نقطه می‌گذارند
                                              بگو:
«ـ دلتان را بکنید!
    بیگانه‌های من
    دلتان را بکنید!

 

 

دعایی که شما زمزمه می‌کنید
تاریخِ زندگانی‌ست که مرده‌اند
و هنگامی نیز
               که زنده بوده‌اند
خروسِ هیچ زندگی
                     در قلبِ دهکده‌شان آواز
                                                 نداده بود...

 

 

دلتان را بکنید، که در سینه‌ی تاریخِ ما
پروانه‌ی پاهای بی‌پیکرِ یک دختر
به جای قلبِ همه‌ی شما
                             خواهد زد پَرپَر!
و این است، این است دنیایی که وسعتِ آن
شما را در تنگی‌ِ خود
                       چون دانه‌ی انگوری
                                            به سرکه مبدل خواهد کرد.
برای برق انداختن به پوتینِ گشاد و پُرمیخِ یکی من

 

 

 

 

اما تو!
تو قلبت را بشوی
در بی‌غشیِ‌ جامِ بلورِ یک باران،
تا بدانی
        چه‌گونه
                آنان
بر گورها که زیرِ هر انگشتِ پایشان
گشوده بود دهان
در انفجار بلوغشان
                     رقصیدند،
چه‌گونه بر سنگ‌فرشِ لج
                             پا کوبیدند
و اشتهای شجاعتِشان
                           چه‌گونه

در ضیافتِ مرگی از پیش آگاه
کبابِ گلوله‌ها را داغاداغ
با دندانِ دنده‌هاشان بلعیدند...

 

 

قلبت را چون گوشی آماده کن
تا من سرودم را بخوانم:
ـ سرودِ جگرهای نارنج را که چلیده شد
در هوای مرطوبِ زندان...
در هوای سوزانِ شکنجه...
در هوای خفقانیِ دار،
و نام‌های خونین را نکرد استفراغ
در تبِ دردآلودِ اقرار

 

 

سرودِ فرزندانِ دریا را که
در سواحلِ برخورد به زانو درآمدند
بی که به زانو درآیند
و مردند
بی که بمیرند!

 

 

 

 

اما شما ـ ای نفس‌های گرمِ زمین که بذرِ فردا را در خاکِ دیروز می‌پزید!
اگر بادبانِ امیدِ دشمن از هم نمی‌درید
تاریخِ واژگونه‌ی قایقش را بر خاک کشانده بودید!

 

 

۲

 

 

با شما که با خونِ عشق‌ها، ایمان‌ها
              با خونِ نظامی‌ها، اسب‌ها
              با خونِ شباهت‌های بزرگ
              با خونِ کله‌های گچ در کلاه‌های پولاد
              با خونِ چشمه‌های یک دریا
              با خونِ چه‌کنم‌های یک دست
              با خونِ آن‌ها که انسانیت را می‌جویند
              با خونِ آن‌ها که انسانیت را می‌جوند
در میدانِ بزرگ امضا کردید
دیباچه‌ی تاریخِمان را،

 

 

خونِمان را قاتی می‌کنیم
فردا در میعاد
تا جامی از شرابِ مرگ به دشمن بنوشانیم
به سلامتِ بلوغی که بالا کشید از لمبرهایِ راه
برای انباشتنِ مادرِ تاریخِ یک رَحِم
از ستاره‌های بزرگِ قربانی،
روز بیست و سه‌ی تیر
روز بیست و سه...

 

 

۲۳ تیر ۱۳۳۰

 



تا شکوفه‌ی سُرخ یک پیراهن

به آیدا
۱۳۴۳

 

سنگ می‌کشم بر دوش،
سنگِ الفاظ
سنگِ قوافی را.
و از عرق‌ریزانِ غروب، که شب را
در گودِ تاریک‌اش
                  می‌کند بیدار،

و قیراندود می‌شود رنگ
در نابیناییِ تابوت،
و بی‌نفس می‌ماند آهنگ
از هراسِ انفجارِ سکوت،
من کار می‌کنم
                  کار می‌کنم
                               کار
و از سنگِ الفاظ
                  بر می‌افرازم
استوار
       دیوار،
تا بامِ شعرم را بر آن نهم
تا در آن بنشینم
در آن زندانی شوم...

 

من چنین‌ام. احمقم شاید!
که می‌داند
            که من باید
سنگ‌های زندانم را به دوش کشم
به‌سانِ فرزندِ مریم که صلیبش را،
و نه به‌سانِ شما
که دسته‌ی شلاقِ دژخیمِتان را می‌تراشید
                                                   از استخوانِ برادرِتان
و رشته‌ی تازیانه‌ی جلادِتان را می‌بافید
                                              از گیسوانِ خواهرِتان
و نگین به دسته‌ی شلاقِ خودکامگان می‌نشانید
از دندان‌های شکسته‌ی پدرِتان!

 

 

و من سنگ‌های گرانِ قوافی را بر دوش می‌برم
و در زندانِ شعر
                  محبوس می‌کنم خود را
به‌سانِ تصویری که در چارچوبش
                                       در زندانِ قابش.

 

و ای بسا که
              تصویری کودن
                             از انسانی ناپخته:
از منِ سالیانِ گذشته
                          گم‌گشته
که نگاهِ خُردسالِ مرا دارد
                              در چشمانش،
و منِ کهنه‌تر به جا نهاده است
تبسمِ خود را
               بر لبانش،
و نگاهِ امروزِ من بر آن چنان است
که پشیمانی
به گناهانش!

 

تصویری بی‌شباهت
که اگر فراموش می‌کرد لبخندش را
و اگر کاویده می‌شد گونه‌هایش
                                      به جُست‌وجوی زندگی
و اگر شیار برمی‌داشت پیشانی‌اش
از عبورِ زمان‌های زنجیرشده با زنجیرِ بردگی
می‌شد من!

 

می‌شد من
عیناً!
می‌شد من که سنگ‌های زندانم را بر دوش
می‌کشم خاموش،
و محبوس می‌کنم تلاشِ روحم را
در چاردیوارِ الفاظی که
می‌ترکد سکوتِشان
                      در خلاءِ آهنگ‌ها
که می‌کاود بی‌نگاه چشمِشان
                                     در کویرِ رنگ‌ها...

 

می‌شد من
عیناً!

 

می‌شد من که لبخنده‌ام را از یاد برده‌ام،
و اینک گونه‌ام...
و اینک پیشانی‌ام...

 

 

چنین‌ام من
ــ زندانیِ دیوارهای خوش‌آهنگِ الفاظِ بی‌زبان ــ.

 

چنین‌ام من!
تصویرم را در قابش محبوس کرده‌ام
و نامم را در شعرم
و پایم را در زنجیرِ زنم
و فردایم را در خویشتنِ فرزندم
و دلم را در چنگِ شما...

 

در چنگِ هم‌تلاشیِ با شما
                                که خونِ گرمِتان را
به سربازانِ جوخه‌ی اعدام
                               می‌نوشانید
که از سرما می‌لرزند
و نگاهِشان
            انجمادِ یک حماقت است.

 

شما
که در تلاشِ شکستنِ دیوارهای دخمه‌ی اکنونِ خویش‌اید
و تکیه می‌دهید از سرِ اطمینان
                                    بر آرنج
مِجریِ عاجِ جمجمه‌تان را
و از دریچه‌ی رنج
چشم‌اندازِ طعمِ کاخِ روشنِ فرداتان را
در مذاقِ حماسه‌ی تلاشِتان مزمزه می‌کنید.

 

شما...

 

و من...

 

شما و من
و نه آن دیگران که می‌سازند

 

دشنه
     برای جگرِشان
زندان
     برای پیکرِشان
رشته
     برای گردنِشان.

 

و نه آن دیگرتران
که کوره‌ی دژخیمِ شما را می‌تابانند
با هیمه‌ی باغِ من
و نانِ جلادِ مرا برشته می‌کنند
در خاکسترِ زاد و رودِ شما.

 

 

و فردا که فروشدم در خاکِ خون‌آلودِ تب‌دار،
تصویرِ مرا به زیر آرید از دیوار
از دیوارِ خانه‌ام.

 

تصویری کودن را که می‌خندد
در تاریکی‌ها و در شکست‌ها
به زنجیرها و به دست‌ها.

 

و بگوییدش:
           «تصویرِ بی‌شباهت!
            به چه خندیده‌ای؟»
و بیاویزیدش
             دیگربار
واژگونه
رو به دیوار!

 

و من همچنان می‌روم
با شما و برای شما
ــ برای شما که این‌گونه دوستارِتان هستم. ــ

 

و آینده‌ام را چون گذشته می‌روم سنگ بردوش:
سنگِ الفاظ
سنگِ قوافی،
تا زندانی بسازم و در آن محبوس بمانم:
زندانِ دوست‌داشتن.

 

دوست‌داشتنِ مردان
و زنان

 

دوست‌داشتنِ نی‌لبک‌ها
                             سگ‌ها
                                     و چوپانان
دوست‌داشتنِ چشم‌به‌راهی،
و ضرب‌ْانگشتِ بلورِ باران
                            بر شیشه‌ی پنجره

 

دوست‌داشتنِ کارخانه‌ها
                             مشت‌ها
                                       تفنگ‌ها

 

دوست‌داشتنِ نقشه‌ی یابو
با مدارِ دنده‌هایش
با کوه‌های خاصره‌اش،
و شطِ تازیانه
با آبِ سُرخ‌اش

 

دوست‌داشتنِ اشکِ تو
                           بر گونه‌ی من

 

و سُرورِ من
            بر لبخندِ تو

 

دوست‌داشتنِ شوکه‌ها
گزنه‌ها و آویشنِ وحشی،
و خونِ سبزِ کلروفیل
بر زخمِ برگِ لگد شده

 

دوست‌داشتنِ بلوغِ شهر
و عشق‌اش

 

دوست‌داشتنِ سایه‌ی دیوارِ تابستان
و زانوهای بی‌کاری
                    در بغل

 

دوست‌داشتنِ جقه
وقتی که با آن غبار از کفش بسترند
و کلاه‌ْخود
وقتی که در آن دستمال بشویند

 

دوست‌داشتنِ شالی‌زارها
پاها و
زالوها

 

دوست‌داشتنِ پیر‌یِ سگ‌ها
و التماسِ نگاهِشان
و درگاهِ دکه‌ی قصابان،
تیپا خوردن
و بر ساحلِ دورافتاده‌ی استخوان
از عطشِ گرسنگی
                     مردن

 

دوست‌داشتنِ غروب
با شنگرفِ ابرهایش،
و بوی رمه در کوچه‌های بید

 

دوست‌داشتنِ کارگاهِ قالی‌بافی
زمزمه‌ی خاموشِ رنگ‌ها
تپشِ خونِ پشم در رگ‌های گره
و جان‌های نازنینِ انگشت
که پامال می‌شوند

 

دوست‌داشتنِ پاییز
با سرب‌ْرنگیِ آسمانش

 

دوست‌داشتنِ زنانِ پیاده‌رو
خانه‌شان
عشقِشان
شرمِشان

 

دوست‌داشتنِ کینه‌ها
                         دشنه‌ها
                                  و فرداها

 

دوست‌داشتنِ شتابِ بشکه‌های خالیِ تُندر
بر شیبِ سنگ‌فرشِ آسمان

 

دوست‌داشتنِ بوی شورِ آسمانِ بندر
پروازِ اردک‌ها
فانوسِ قایق‌ها
و بلورِ سبزرنگِ موج
با چشمانِ شب‌ْچراغش

 

دوست‌داشتنِ درو
و داس‌های زمزمه

 

دوست‌داشتنِ فریادهای دیگر

 

دوست‌داشتنِ لاشه‌ی گوسفند
بر قناره‌ی مردکِ گوشت‌فروش
که بی‌خریدار می‌ماند
                         می‌گندد
                                  می‌پوسد

 

دوست‌داشتنِ قرمزیِ ماهی‌ها
در حوضِ کاشی

 

دوست‌داشتنِ شتاب
و تأمل

 

دوست‌داشتنِ مردم
که می‌میرند
              آب می‌شوند
و در خاکِ خشکِ بی‌روح
دسته‌دسته
             گروه‌گروه
                       انبوه‌انبوه
فرومی‌روند
             فرومی‌روند و
                            فرو
                               می‌روند

 

دوست‌داشتنِ سکوت و زمزمه و فریاد

 

دوست‌داشتنِ زندانِ شعر
با زنجیرهای گران‌اش:
                      ــ زنجیرِ الفاظ
                        زنجیرِ قوافی...

 

 

و من همچنان می‌روم:
در زندانی که با خویش
در زنجیری که با پای
در شتابی که با چشم
در یقینی که با فتحِ من می‌رود دوش‌بادوش
از غنچه‌ی لبخندِ تصویرِ کودنی که بر دیوارِ دیروز
تا شکوفه‌ی سُرخِ یک پیراهن
                                 بر بوته‌ی یک اعدام:
تا فردا!

 

 

چنین‌ام من:
قلعه‌نشینِ حماسه‌های پُر از تکبر
سم‌ْضربه‌ی پُرغرورِ اسبِ وحشیِ خشم
                                                بر سنگ‌فرش‌ِکوچه‌ی تقدیر
کلمه‌ی وزشی
                در توفانِ سرودِ بزرگِ یک تاریخ
محبوسی
          در زندانِ یک کینه
برقی
     در دشنه‌ی یک انتقام
و شکوفه‌ی سُرخِ پیراهنی
در کنارِ راهِ فردای بردگانِ امروز.

 

مهر ۱۳۲۹



 

دیوارها

دیوارها ــ مشخص و محکم ــ که با سکوت
با بی‌حیائی‌یِ همه خط‌هاش
با هرچه‌اش ز کنگره بر سر
با قُبحِ گنگِ زاویه‌هایش سیاه و تُند،
در گوش‌هایِ چشم
گویایِ بی‌گناهیِ خویش است...

 
 
دیوارهایِ از خزه پوشیده، کاندر آن
چون انعکاسِ چیزی زآیینه‌هایِ دق،
تصویرِ واقعیت تحقیر می‌شود...
 
دیوارها ــ مهابتِ مظنون ــ که در سکوت
با تیغِ تیزِ خطِ نهایی‌ش
تا مرزهایِ تفکیک در جنگ با فضاست...
همواره بادِ طاغی، با ناله‌هایِ زار
شلاق‌ها به هیبتِ دیوار می‌زند
و برگ‌هایِ خشک و مگس‌هایِ خُرد را
وآرامش و نوازش را
همراه می‌کشد
همراه می‌برد...
 

 
عزمِ جدال دارد دیوار
                       هم‌چنین
با مورهایِ باران
با باخت‌هایِ شوم.
 
اما خورشید
همواره قدرت است، توانایی‌ست!
 

 
بر بام‌هایِ تشنه که برداشته شکاف،
با هر درنگِ خویش
آن پیکِ نورپیکر، داده‌ست اشارتی؛
کرده‌ست فاش ازاین‌سان
                              با هر اشاره‌اش
رمزی، عبارتی:
«ــ دیوارهایِ کهنه شکافد
                                تا
بر هر پیِ شکسته، برآید عمارتی!»
 
او با شتاب می‌گذرد از شکافِ بام
می‌گوید این سخن به لب آرام:
                                    «انتقام!»
وآن‌گه ز دردِ یافته تسکین
با راهِ خویش می‌گذرد آن شتاب‌جوی.
 

 
اما میانِ مزرعه، این دیوار
حرفی‌ست در سکوت!
 
او می‌تواند آیا
معتاد شد به دیده‌یِ هر انسان،
یا آسمانِ شب را
بینِ سطوحِ خود ندهد نقصان؟
 
دیوارهایِ گنگ
دیوارهایِ راز!
ما را به باطنِ همه دیوار راه نیست.
[بی‌هیچ شک و ریب
دیوارها و ما را وجهِ شباهتی‌ست].
 
لیکن کدام دغدغه، آیا
با یک نگه به داخلِ دیوارهایِ راز
تسکین نمی‌پذیرد؟
 

 
دیوارها
بد منظرند!
 
در بیست، در هزار
این راه‌ها که پای در آن می‌کشیم ما،
دیوارها می‌آیند
                 هم‌راه
                       پابه‌پا
 
دیوارهایِ عایق، خوددار، اخمناک!
دیوارهایِ سرحد با ما و سرنوشت!
اندوده با سیاهیِ بسیار سرگذشت
دیوارهایِ زشت!
 
دیوارهایِ بایر، چندان‌که هیچ موش
در آن به حرفِ آن سو پنهان نداده گوش،
وز خامُشیِ آن همه در چارمیخ و بند
پوسیده کتفِشان همه در زنجیر
خشکیده بوسه‌ها همه‌شان بر لب،
وز استقامتِ همه آن مردان
که به لرزیدن پسِ «این دیوار»
                                  محق هستند،
حرفی نمی‌گوید!
 

 
کو در میانِ این همه دیوارِ خشک و سرد
دیوارِ یک امید
تا سایه‌هایِ شادی‌یِ فردا بگسترد؟
 
با این همه
            برایِ یکی مجروح
دیوارِ یک امید
آیا کفایت است؟
 
و با وجودِ این
در هر نبرد تکیه به دیوار می‌کنیم
همواره با یقین
کز پُشت ضربه نیست، امیدی‌ست بل
                                             کز آن
پُرشورتر درین راه پیکار می‌کنیم
هر چند مرگ نیز
فرمان گرفته باشد
با فرصتِ مزید آزادیِ مزید!
 

 
یک شیر
         مطمئناً
                خوف است دام را!
هرگز نمی‌نشیند او منکسر به جای:
مطرودِ راه و دَر
مطرودِ وقتِ کَر
چشمش میانِ ظلمت جویایِ روشنی‌ست
می‌پرورد به عمقِ دل، آرام
                                انتقام!
 
ملهم از یک شعرِ «گیلویک» به همین نام

 


 

 


 

از مرگ...

هرگز از مرگ نهراسیده‌ام
اگرچه دستانش از ابتذال شکننده‌تر بود.
هراسِ من ــ باری ــ همه از مردن در سرزمینی‌ست
که مزدِ گورکن
                از بهای آزادیِ آدمی
                                        افزون باشد.

 

 

جُستن
یافتن
و آنگاه
به اختیار برگزیدن
و از خویشتنِ خویش
بارویی پی‌افکندن ــ

 

اگر مرگ را از این همه ارزشی بیش‌تر باشد
حاشا حاشا که هرگز از مرگ هراسیده باشم.

 

دیِ ۱۳۴۱

 


 

 


 

ققنوس در باران

سه سرود برای آفتاب

۱
شبانه

 
اعترافی طولانی‌ست شب اعترافی طولانی‌ست
فریادی برای رهایی‌ست شب فریادی برای رهایی‌ست
و فریادی برای بند.
 
شب
اعترافی طولانی‌ست.
 

 
اگر نخستین شبِ زندان است
یا شامِ واپسین 
                   ــ تا آفتابِ دیگر را
در چهارراه‌ها فریاد آری
یا خود به حلقه‌ی دارش از خاطر 
                                        ببری ‌ــ،
فریادی بی‌انتهاست شب فریادی بی‌انتهاست
فریادی از نومیدی فریادی از امید،
فریادی برای رهایی‌ست شب فریادی برای بند.
 
شب
فریادی طولانی‌ست.
 
 
۲
چلچلی

 
من آن مفهومِ مجرد را جُسته‌ام.
 
پای‌درپای آفتابی بی‌مصرف 
                                که پیمانه می‌کنم
با پیمانه‌ی روزهای خویش که به چوبین کاسه‌ی جذامیان ماننده است،
من آن مفهومِ مجرد را جُسته‌ام
من آن مفهومِ مجرد را می‌جویم.
 
پیمانه‌ها به چهل رسید و از آن برگذشت.
افسانه‌های سرگردانی‌ات
                                ای قلبِ دربدر
به پایانِ خویش نزدیک می‌شود.
 
بیهوده مرگ
               به تهدید
                         چشم می‌دَرانَد:
ما به حقیقتِ ساعت‌ها
شهادت نداده‌ایم
                     جز به گونه‌ی این رنج‌ها
که از عشق‌های رنگینِ آدمیان
به نصیب برده‌ایم
                     چونان خاطره‌یی هریک
در میان نهاده 
                 از نیشِ خنجری 
                                    با درختی.
 

 
با این همه از یاد مبر
که ما
ــ من و تو ــ
               انسان را
رعایت کرده‌ایم
(خود اگر
           شاهکارِ خدا بود
                               یا نبود)،
و عشق را
رعایت کرده‌ایم.
 

 
در باران و به شب
به زیرِ دو گوشِ ما
در فاصله‌یی کوتاه از بسترهای عفافِ ما
روسبیان
به اعلامِ حضورِ خویش
آهنگ‌های قدیمی را
با سوت
          می‌زنند.
 
(در برابرِ کدامین حادثه
                            آیا
انسان را
           دیده‌ای
با عرقِ شرم
بر جبینَش؟)
 

 
آنگاه که خوش‌تراش‌ترینِ تن‌ها را به سکه‌ی سیمی توان خرید،
مرا
    ــ دریغا دریغ ــ
                      هنگامی که به کیمیای عشق
                                                           احساسِ نیاز 
                                                                            می‌افتد
همه آن دَم است
همه آن دَم است.
 

 
قلبم را در مِجریِ کهنه‌یی
پنهان می‌کنم
در اتاقی که دریچه‌یی‌ش 
                               نیست.
از مهتابی
             به کوچه‌ی تاریک
                                  خم می‌شوم
و به جای همه نومیدان
می‌گریم.
 
آه
من
حرام شده‌ام!
 

 
با این همه، ای قلبِ دربِدر!
از یاد مبر
           که ما
                  ــ من و تو ــ
عشق را رعایت کرده‌ایم،
ازیاد مبر
          که ما
                 ــ من و تو ــ
انسان را
رعایت کرده‌ایم،
خود اگر شاهکارِ خدا بود
یا نبود.
 
 
۳
...

 
پس آواره‌یی چالاک 
                        بر خاک 
                                  جنبید
تا زمینِ خسته به سنگینی نفسی بکرد
                                                 سخت 


ارسال شده در توسط محمدحسن زاده